Het stroomstoringsschandaal in Berlijn heeft niet alleen geleid tot dagenlange vrieskou voor duizenden inwoners, maar ook tot een groeiende bezorgdheid dat de combinatie van temperaturen onder nul en stroomuitval vele warmtepompen kan veranderen in potentiële tijdbommen. Volgens bouw- en vastgoeddeskundige André Habedank treft het risico vooral de zogenaamde monoblok-warmtepompen die werken op het koelmiddel R290 – in wezen zeer explosief propaangas.
“Als de stroom uitvalt, wordt het verwarmingssysteem van de warmtepomp uitgeschakeld en bij temperaturen onder nul bevriest het water in de leidingen, zet het uit en kan het de warmtewisselaar beschadigen of vernietigen,” legt Habedank uit. Als de warmtewisselaar beschadigd is, kan het koudemiddel in direct contact komen met huishoudelijk of verwarmingswater en vervolgens het gebouw binnendringen via beschadigde leidingen of lekkende kleppen.
Het gevaar geldt ook voor vloerverwarming, waarschuwt de expert: “Thermische lekken in vloerverwarmingssystemen, vooral oudere, zijn niet ongewoon – dat wil zeggen lekken waardoor geen water, maar gas kan ontsnappen. Het gas sijpelt in de isolatielaag, die via de randisolatie in verbinding staat met de lucht in de kamer, waardoor het in de leefruimte terechtkomt.”
Monoblok units zijn bijzonder kwetsbaar omdat de warmte-uitwisseling met het verwarmingscircuit buiten plaatsvindt in de buitenunit, volledig blootgesteld aan de vriestemperaturen. Onder normale omstandigheden zou een geïntegreerd verwarmingselement voorkomen dat de binnenkant van de unit bevriest en de warmtewisselaar beschermen tegen schade, maar door de stroomuitval is deze beveiliging buiten werking gesteld. Splitwarmtepompen lopen niet hetzelfde risico, omdat de warmte-uitwisseling binnen plaatsvindt in een tweede unit.
Het mogelijke gevolg is dramatisch: zeer explosief propaangas kan zich geleidelijk ophopen in gebouwen, onopgemerkt blijven omdat het een reukloos industrieel gas is, totdat één enkele vonk genoeg is om een ramp te veroorzaken.
De Berlijnse senaatsadministratie kon niet zeggen hoeveel van dergelijke monobloc-warmtepompen er vermoedelijk geïnstalleerd zijn in de getroffen stroomonderbrekingsgebieden. Over het mogelijke explosiegevaar zei een woordvoerder het volgende: “Noch in verband met de huidige stroomuitval, noch anderszins zijn er gevallen bekend bij het crisisteam of de senaatsadministratie waarin vorstschade aan warmtepompen tot gevaren heeft geleid.” Ambtenaren wezen in plaats daarvan op de plicht van eigenaren om hun warmtepompen op de juiste manier te gebruiken.
Tegelijkertijd heeft een extreemlinkse groep die zichzelf de “Vulkangruppe” noemt de verantwoordelijkheid opgeëist voor de brandstichting op het elektriciteitsnet. De laatste aanslag heeft zelfs delen van de autonome scene verdeeld: oudere “Vulkangruppen” die rond 2011 actief waren, hebben zich scherp gedistantieerd van de daders. Parallel hieraan werken groepen zoals de “Kommando Angry Birds” in Noordrijn-Westfalen naar verluidt aan het opbouwen van een gecoördineerd netwerk dat gericht is op stroom, transport, pijpleidingen en industriële faciliteiten.
Op de achtergrond speelt de “Switch Off” campagne, die meer dan 100 aanvallen in het hele land met elkaar verbindt en door de binnenlandse inlichtingendienst wordt geclassificeerd als de belangrijkste huidige militante linkse extremistische operatie, met het verklaarde doel om het industriële systeem lam te leggen.
Een boos slachtoffer meldt
Volgens plaatsvervangend hoofd van de politie Marco Langner heeft de aanval op het Berlijnse elektriciteitsnet al minstens één leven geëist. Het slachtoffer is een 83-jarige zorgbehoevende vrouw die ernstig onderkoeld maar nog in leven werd aangetroffen in haar appartement in het getroffen gebied; ze stierf in de ambulance ondanks reanimatiepogingen.
“Donkere buurten, koude appartementen, ijskoude mensen – dat is Berlijn in het nieuwe jaar 2026,” zei Manuel Ostermann, plaatsvervangend voorzitter van de Duitse politiebond, in een interview met Welt. Hij beschreef het incident als een terroristisch dreigingsscenario veroorzaakt door linkse extremisten en waarschuwde dat er nog erger staat te gebeuren als beleidsmakers “blind blijven in het linkeroog”.
Waarschuwing via SMS 5 dagen later na de aanval
Nadat linkse extremisten afgelopen zaterdag met hun aanval de elektriciteit hadden afgesloten voor meer dan 45.000 huishoudens en 2.200 bedrijven, stuurde de stad Berlijn vandaag – vijf dagen later – pas om 9.30 uur een waarschuwing per mobiele telefoon. Vanaf 11 uur, zo luidde de waarschuwing voor “extreem gevaar”, zouden huishoudens die van het elektriciteitsnet waren afgesneden weer volledige toegang tot elektriciteit moeten hebben, hoewel het netwerk in eerste instantie instabiel zou blijven. De senaat drong er bij de bewoners op aan om apparaten met een hoge belasting, zoals wasmachines, niet onmiddellijk aan te zetten.
Wat deed Kai Wegener, burgemeester van Berlijn, behalve tennissen?
De burgemeester van Berlijn weigerde hulp na de aanval. Generatoren stonden klaar, hulp werd aangeboden – maar Wegner weigerde. Terwijl tienduizenden huishoudens zonder elektriciteit en verwarming bleven zitten, verklaarde de regerende burgemeester dat er ‘geen behoefte’ was aan hulp.
Na een (vermoedelijke) aanval van links-extremisten op het Berlijnse elektriciteitsnet kwamen meer dan 25.000 huishoudens dagenlang zonder stroom te zitten, terwijl media en politici de situatie bagatelliseerden. De Berlijnse burgemeester Kai Wegner kreeg zware kritiek te verduren vanwege tegenstrijdige verklaringen, vertraagde waarschuwingen en slecht crisismanagement.
Een gunstig aanbod van particuliere generatoren uit Noordrijn-Westfalen werd blijkbaar afgewezen ondanks kennis van de acute behoefte.
De vraag is:
Valse trots, domheid, kwaadaardigheid of een politieke agenda?
Wat het ook is, het ziet er niet goed uit voor de burgemeester van Berlijn…
Commentaar van AUF1 tv:
Commentatoren op de zender AUF1 uitten scherpe kritiek op het crisismanagement van de autoriteiten. De recordstoring in Berlijn toonde eens te meer aan dat “politici burgers alleen laten sterven – deze keer in de kou”, zei AUF1 nieuwsdirecteur Martin Müller-Mertens, en beschuldigde de verantwoordelijken van reageren met weinig meer dan “schouderophalen en arrogantie”.
